Sau khi Liên minh châu Âu (EU) gửi thư yêu cầu năm quốc gia Caribe từng bước chấm dứt các chương trình Đầu tư Quốc tịch (CBI) trước ngày 01/06/2028, các quốc gia này đã có động thái phản hồi chính thức đầu tiên với lập trường thống nhất.
Tại cuộc họp cấp cao diễn ra ở Roseau (Dominica), lãnh đạo của Antigua & Barbuda, Dominica, Grenada, Saint Kitts & Nevis và Saint Lucia đã thống nhất gửi một phái đoàn cấp cao tới Brussels nhằm đối thoại trực tiếp với Ủy ban châu Âu. Đây là phản ứng tập thể đầu tiên của khu vực Caribe kể từ khi EU công bố yêu cầu chấm dứt các chương trình CBI.
Thái độ của các quốc gia Caribe
Điểm đáng chú ý là tuyên bố chung sau cuộc họp không trực tiếp bác bỏ yêu cầu của EU, nhưng cũng không cam kết sẽ chấm dứt các chương trình CBI.
Thay vào đó, các quốc gia Caribe nhấn mạnh rằng:
- Mọi thay đổi cần có lộ trình chuyển đổi hợp lý.
- Hai bên cần tiếp tục đối thoại để tìm giải pháp cân bằng giữa yêu cầu của EU và lợi ích kinh tế của các quốc gia Caribe.
- Các chương trình CBI vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của khu vực.
Điều này cho thấy các quốc gia Caribe lựa chọn hướng đàm phán thay vì đối đầu, đồng thời mong muốn tiếp tục bảo vệ một trong những nguồn thu quan trọng của mình.
Vì sao EU muốn chấm dứt các chương trình CBI?
Trong những năm gần đây, Liên minh châu Âu liên tục tăng cường giám sát các chương trình quốc tịch thông qua đầu tư.
Ban đầu, trọng tâm của EU là yêu cầu các quốc gia nâng cao:
- Quy trình thẩm định (Due Diligence).
- Kiểm tra nguồn tiền.
- Chia sẻ thông tin an ninh.
- Kiểm soát rủi ro rửa tiền.
Tuy nhiên, sau khi Cơ chế đình chỉ miễn thị thực sửa đổi có hiệu lực từ cuối năm 2025, quan điểm của EU đã thay đổi đáng kể.
Theo quy định mới, việc một quốc gia vận hành chương trình CBI cũng có thể trở thành căn cứ để EU xem xét đình chỉ quyền miễn thị thực Schengen, ngay cả khi chương trình đó được quản lý chặt chẽ.
Đây là sự thay đổi lớn trong cách tiếp cận của EU đối với các chương trình quốc tịch thông qua đầu tư.
Vì sao điều này quan trọng với nhà đầu tư?
Đối với nhiều nhà đầu tư quốc tế, những cuộc trao đổi giữa EU và các quốc gia Caribe từng tạo ra không ít lo ngại về tương lai của các chương trình CBI.
Tuy nhiên, phản hồi chính thức lần này cho thấy các quốc gia phát hành hộ chiếu đầu tư đang chủ động làm việc với EU thay vì để chương trình rơi vào thế bị động.
Điều này mang lại một số tín hiệu tích cực:
- Chính phủ các nước Caribe vẫn cam kết duy trì chương trình.
- Hệ thống pháp lý và quy trình xét duyệt ngày càng được hoàn thiện.
- Chất lượng chương trình được nâng lên thông qua các tiêu chuẩn thẩm định nghiêm ngặt hơn.
- Quyền lợi của những nhà đầu tư tham gia đúng quy định tiếp tục được bảo vệ.
Mặc dù tiến trình đàm phán với EU vẫn đang diễn ra và chưa có kết quả cuối cùng, việc các quốc gia lựa chọn cải cách thay vì chấm dứt chương trình được xem là tín hiệu tích cực đối với thị trường đầu tư định cư.
Xu hướng toàn cầu: Không phải đóng cửa, mà là nâng chuẩn
Không chỉ Caribe, nhiều chương trình đầu tư định cư trên thế giới cũng đang bước vào giai đoạn điều chỉnh theo hướng minh bạch và chọn lọc hơn.
Có thể thấy rõ xu hướng này tại nhiều quốc gia:
Bồ Đào Nha tiếp tục duy trì Golden Visa nhưng đã chuyển trọng tâm sang các khoản đầu tư tạo giá trị cho nền kinh tế như quỹ đầu tư, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, thay vì đầu tư bất động sản như trước.
Canada không còn triển khai các chương trình đầu tư thụ động cấp thường trú nhân liên bang như trước đây. Thay vào đó, các chương trình doanh nhân cấp tỉnh bang tập trung vào yêu cầu thành lập doanh nghiệp thực tế, tạo việc làm và đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế địa phương.
Úc cũng đã chấm dứt chương trình Significant Investor Visa (Subclass 188 – Investor Stream) từ năm 2024 và chuyển trọng tâm sang các chương trình thu hút doanh nhân, chuyên gia và nhà đầu tư có khả năng tạo ra giá trị kinh tế thực sự.
Điểm chung của các quốc gia này là không còn ưu tiên mô hình “đầu tư để lấy quyền cư trú hoặc quốc tịch”, mà hướng đến việc lựa chọn những nhà đầu tư có khả năng đóng góp lâu dài cho nền kinh tế.
Các chương trình cư trú hiện nay đang được quan tâm
Trong bối cảnh các chương trình CBI chịu nhiều áp lực hơn từ cộng đồng quốc tế, nhiều nhà đầu tư đang chuyển sự quan tâm sang các chương trình Đầu tư Định cư (RBI) hoặc Golden Visa.
Khác với CBI, các chương trình cư trú thông qua đầu tư tập trung vào việc cấp quyền cư trú lâu dài, đồng thời tạo điều kiện để nhà đầu tư sinh sống, học tập, kinh doanh và di chuyển trong khu vực Schengen theo quy định hiện hành.
Những chương trình như Golden Visa Hy Lạp, Golden Visa Bồ Đào Nha hay Thường trú nhân Malta (MPRP) đang ngày càng được nhiều nhà đầu tư quốc tế lựa chọn nhờ tính ổn định về mặt chính sách và khả năng kết hợp giữa đầu tư, quản trị tài sản và kế hoạch cư trú dài hạn.
Góc nhìn từ Chìa Khóa Định Cư
Việc năm quốc gia Caribe cùng thống nhất phản hồi Liên minh châu Âu cho thấy các chương trình CBI vẫn đang trong quá trình đàm phán và chưa có quyết định cuối cùng.
Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cũng phản ánh xu hướng chung của thị trường đầu tư định cư toàn cầu: các chương trình ngày càng được quản lý chặt chẽ hơn, trong khi nhà đầu tư cũng có xu hướng ưu tiên những giải pháp có tính ổn định và bền vững trong dài hạn.
Đối với các gia đình và nhà đầu tư Việt Nam, việc cập nhật thường xuyên các thay đổi chính sách sẽ giúp đưa ra quyết định phù hợp, lựa chọn chương trình đáp ứng tốt cả nhu cầu di chuyển quốc tế, đầu tư và kế hoạch phát triển lâu dài cho cả gia đình.
