Trong nhiều năm, quyền miễn thị thực đến châu Âu luôn được xem là lợi thế lớn nhất của các chương trình Đầu tư Quốc tịch.
Nhưng liệu điều đó còn đúng?
Một báo cáo mới công bố cho thấy Vanuatu vẫn ghi nhận doanh thu cao kỷ lục từ chương trình Đầu tư Quốc tịch (Citizenship by Investment – CBI), dù quốc gia này đã bị Liên minh châu Âu thu hồi quyền miễn thị thực Schengen từ cuối năm 2024.
Doanh thu tăng mạnh bất chấp mất quyền miễn thị thực
Bất chấp việc đã mất quyền miễn thị thực đến châu Âu, chương trình Đầu tư Quốc tịch (Citizenship by Investment – CBI) của Vanuatu vẫn ghi nhận kết quả tài chính ấn tượng trong năm 2026.
Theo báo cáo giữa năm của Bộ Tài chính và Quản lý Kinh tế Vanuatu (MoFEM), chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, các chương trình CBI đã mang về 11,4 tỷ Vatu (khoảng 2.500 tỷ VNĐ) cho ngân sách quốc gia.
Đây là nguồn thu lớn nhất của Chính phủ, vượt khoảng 37% so với thuế giá trị gia tăng (VAT) – nguồn thuế lớn nhất của quốc gia. Đáng chú ý, doanh thu từ CBI chiếm gần 39% tổng nguồn thu ngân sách (không bao gồm viện trợ quốc tế) mà Chính phủ Vanuatu thu được trong nửa đầu năm.
Không chỉ vậy, Bộ trưởng Tài chính kiêm Phó Thủ tướng Johnny Koanapo cho biết Chính phủ ghi nhận thặng dư ngân sách 9,3 tỷ Vatu (khoảng 2.030 tỷ VNĐ) trong 6 tháng đầu năm và không phải phát hành thêm trái phiếu để bù đắp ngân sách. Đồng thời, nước này vẫn thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính, bao gồm 933,1 triệu Vatu (khoảng 203 tỷ VNĐ) để thanh toán tín phiếu kho bạc và 916,6 triệu Vatu (khoảng 200 tỷ VNĐ) để trả nợ nước ngoài.
Xu hướng đóng góp của chương trình CBI cũng ngày càng rõ nét. Nếu doanh thu từ CBI chiếm 21,8% tổng thu ngân sách trong 9 tháng đầu năm 2024, thì con số này đã tăng lên 30,4% trong cùng kỳ năm 2025 và đạt gần 39% chỉ sau 6 tháng đầu năm 2026.
Đặc biệt, Vanuatu đã thu được 11,73 tỷ Vatu (khoảng 2.570 tỷ VNĐ) từ chương trình CBI trong 9 tháng của năm 2025, trong khi 6 tháng đầu năm 2026 đã đạt 11,4 tỷ Vatu, gần bằng toàn bộ kết quả của chín tháng năm trước. Nếu tốc độ này được duy trì, 2026 nhiều khả năng sẽ trở thành năm có doanh thu từ chương trình quốc tịch đầu tư cao nhất trong lịch sử Vanuatu.
Điều gì đang thực sự diễn ra?
Việc doanh thu vẫn tiếp tục tăng cho thấy nhu cầu đối với Đầu tư Quốc tịch chưa biến mất hoàn toàn.
Nhiều nhà đầu tư vẫn xem quốc tịch thứ hai là một công cụ phục vụ cho việc đa dạng hóa tài sản, mở rộng cơ hội kinh doanh hoặc xây dựng phương án dự phòng cho gia đình.
Tuy nhiên, câu chuyện của Vanuatu cũng phản ánh một thực tế khác:
Khi một chương trình phụ thuộc quá lớn vào yếu tố miễn thị thực, bất kỳ thay đổi chính sách nào từ các đối tác quốc tế cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị lâu dài của chương trình.
Đó cũng là lý do trong những năm gần đây, nhiều nhà đầu tư bắt đầu chuyển sự quan tâm sang các chương trình có nền tảng kinh tế, pháp lý và bất động sản vững chắc hơn, thay vì chỉ nhìn vào số lượng quốc gia miễn thị thực.
Vì sao chương trình vẫn thu hút nhà đầu tư?
Dù mất quyền miễn thị thực Schengen, chương trình CBI của Vanuatu vẫn duy trì sức hút nhờ một số yếu tố cốt lõi:
Thứ nhất, tốc độ xử lý nhanh và thủ tục đơn giản.
So với nhiều chương trình quốc tịch khác, Vanuatu vẫn được đánh giá là một trong những lựa chọn có thời gian xét duyệt nhanh nhất, phù hợp với nhà đầu tư cần giải pháp trong ngắn hạn.
Thứ hai, chi phí đầu tư tương đối cạnh tranh.
Mức đầu tư thấp hơn đáng kể so với nhiều chương trình CBI tại Caribbean hay châu Âu, giúp mở rộng tệp nhà đầu tư cá nhân và doanh nhân vừa và nhỏ.
Thứ ba, nhu cầu “quốc tịch dự phòng” vẫn tăng.
Trong bối cảnh bất ổn kinh tế – địa chính trị toàn cầu, nhiều nhà đầu tư không còn chỉ tìm kiếm quyền đi lại, mà ưu tiên một “tấm lưới an toàn” pháp lý cho gia đình và tài sản.
Thứ tư, tính linh hoạt trong kế hoạch tài chính và thuế.
Một số nhà đầu tư vẫn xem quốc tịch thứ hai như một phần trong chiến lược tối ưu hóa cấu trúc tài sản quốc tế, thay vì chỉ là công cụ di chuyển.
Chính những yếu tố này giúp nhu cầu không bị sụt giảm mạnh, dù lợi thế về visa đã không còn như trước.
Xu hướng của thị trường đang thay đổi
Ngày nay, nhà đầu tư quốc tế không còn chỉ đặt câu hỏi:
“Hộ chiếu này đi được bao nhiêu nước?”
Thay vào đó, họ quan tâm nhiều hơn đến:
- Mức độ ổn định của chính sách.
- Chất lượng tài sản đầu tư.
- Khả năng bảo toàn và gia tăng giá trị tài sản.
- Quyền cư trú và chiến lược dài hạn cho cả gia đình.
Đây cũng là xu hướng đang định hình lại toàn bộ thị trường đầu tư định cư trên thế giới.
Kết luận
Thành công về doanh thu của Vanuatu cho thấy thị trường Đầu tư Quốc tịch vẫn còn sức hút nhất định. Tuy nhiên, những thay đổi liên quan đến quyền miễn thị thực cũng là lời nhắc rằng nhà đầu tư ngày nay cần đánh giá chương trình trên nhiều khía cạnh hơn, thay vì chỉ nhìn vào lợi ích ngắn hạn.
Một chiến lược đầu tư bền vững luôn bắt đầu từ việc lựa chọn quốc gia có nền tảng kinh tế ổn định, chính sách minh bạch và khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho tài sản cũng như kế hoạch quốc tế của cả gia đình.
