Trong nhiều năm qua, Start-Up Visa (SUV) được xem là một trong những chương trình định cư doanh nhân hấp dẫn nhất của Canada. Không yêu cầu giá trị tài sản ròng quá cao, không bắt buộc đầu tư hàng triệu đô la và cho phép nhà sáng lập cùng gia đình tiếp cận thường trú nhân Canada, chương trình đã thu hút hàng nghìn doanh nhân quốc tế.
Tuy nhiên, một thông tin mới đang khiến nhiều nhà đầu tư và startup trên toàn thế giới quan tâm: Chính phủ Canada đã quyết định tạm dừng tiếp nhận một số hồ sơ mới theo diện Start-Up Visa, đồng thời phát tín hiệu về việc xây dựng một chương trình thay thế trong năm 2026.
Động thái này cho thấy Canada đang đánh giá lại cách thức thu hút doanh nhân quốc tế trong bối cảnh lượng hồ sơ tăng mạnh và những thách thức liên quan đến hiệu quả thực tế của chương trình.
Start-Up Visa đã trở thành nạn nhân của chính thành công của mình?
Khi được triển khai vào năm 2013, Start-Up Visa được kỳ vọng sẽ thu hút các doanh nhân đổi mới sáng tạo đến xây dựng doanh nghiệp tại Canada.
Khác với các chương trình doanh nhân truyền thống tập trung vào vốn đầu tư, SUV hướng đến các startup có tiềm năng tăng trưởng và được hỗ trợ bởi các tổ chức được Chính phủ Canada chỉ định, bao gồm quỹ đầu tư mạo hiểm, nhóm nhà đầu tư thiên thần hoặc các vườn ươm doanh nghiệp.
Trong những năm đầu, số lượng hồ sơ tương đối khiêm tốn. Tuy nhiên, sau đại dịch, nhu cầu tham gia chương trình tăng mạnh từ nhiều quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc, Nigeria, Iran và các nước Đông Nam Á.
Theo dữ liệu được công bố, số lượng hồ sơ tồn đọng đã tăng lên mức rất cao, khiến thời gian xử lý kéo dài đáng kể. Có những hồ sơ phải chờ nhiều năm mới nhận được kết quả cuối cùng.
Điều này khiến Chính phủ Canada buộc phải xem xét lại toàn bộ chương trình.
Vì sao Canada quyết định tạm dừng?
Theo các chuyên gia trong ngành di trú đầu tư, có ba nguyên nhân chính dẫn đến quyết định này.
Khối lượng hồ sơ vượt quá khả năng xử lý
Trong những năm gần đây, Start-Up Visa trở thành một trong những chương trình doanh nhân được quan tâm nhất trên toàn cầu.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng hồ sơ nhanh hơn nhiều so với năng lực xử lý của cơ quan di trú Canada.
Kết quả là lượng hồ sơ chờ xét duyệt ngày càng lớn, tạo áp lực đáng kể lên hệ thống.
Chính phủ muốn nâng cao chất lượng chương trình
Một trong những mục tiêu ban đầu của SUV là tạo ra các doanh nghiệp đổi mới có khả năng đóng góp cho nền kinh tế Canada.
Tuy nhiên, không phải tất cả startup được phê duyệt đều đạt được thành công như kỳ vọng.
Chính phủ được cho là đang đánh giá lại cách lựa chọn dự án để đảm bảo những doanh nghiệp được chấp thuận thực sự có khả năng tăng trưởng, tạo việc làm và đóng góp cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Canada.
Tập trung vào những startup có tiềm năng cao hơn
Các tín hiệu từ Ottawa cho thấy chương trình tương lai có thể tập trung nhiều hơn vào:
- Công nghệ cao.
- Trí tuệ nhân tạo (AI).
- Công nghệ sạch.
- Khoa học đời sống.
- Công nghệ quốc phòng.
- Các lĩnh vực chiến lược đối với nền kinh tế Canada.
Điều này phù hợp với xu hướng đang diễn ra tại nhiều quốc gia phát triển khi các chính phủ muốn thu hút những doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.
Chương trình thay thế có thể xuất hiện vào năm 2026
Mặc dù chưa công bố chi tiết chính thức, Chính phủ Canada đã phát tín hiệu rằng một mô hình mới có thể được giới thiệu trong năm 2026.
Nhiều chuyên gia dự đoán chương trình mới sẽ:
- Có tiêu chí lựa chọn khắt khe hơn.
- Tập trung vào các lĩnh vực công nghệ ưu tiên.
- Yêu cầu mức độ cam kết cao hơn từ nhà sáng lập.
- Đánh giá chặt chẽ hơn về tiềm năng thương mại của dự án.
- Ưu tiên những startup có khả năng mở rộng quốc tế.
Nếu điều này xảy ra, Canada sẽ chuyển từ mô hình “mở cửa rộng” sang chiến lược lựa chọn có trọng tâm hơn.
Điều này ảnh hưởng như thế nào đến nhà đầu tư quốc tế?
Đối với những cá nhân đang cân nhắc Start-Up Visa Canada, thông tin này cho thấy môi trường nhập cư doanh nhân đang thay đổi khá nhanh.
Trong những năm trước, nhiều doanh nhân xem SUV là một trong những con đường dễ tiếp cận nhất để nhận thường trú nhân tại Canada.
Tuy nhiên, tương lai có thể sẽ khác.
Những người có ý tưởng kinh doanh thực sự đổi mới, nền tảng công nghệ mạnh và khả năng phát triển doanh nghiệp toàn cầu nhiều khả năng vẫn sẽ có cơ hội. Ngược lại, các dự án mang tính hình thức hoặc chỉ nhằm mục đích định cư có thể gặp khó khăn hơn.
Xu hướng chung đang diễn ra trên toàn cầu
Canada không phải quốc gia duy nhất thay đổi chính sách doanh nhân định cư.
Trong hai năm qua, nhiều quốc gia đã tiến hành cải cách lớn:
- Úc chấm dứt chương trình Business Innovation and Investment Program (BIIP).
- New Zealand cải tổ Active Investor Plus Visa và ra mắt Business Investor Work Visa.
- Bồ Đào Nha điều chỉnh nhiều chính sách nhập cư và quốc tịch.
- Các quốc gia Caribe siết chặt quy trình thẩm định hồ sơ quốc tịch đầu tư.
Điểm chung của các thay đổi này là các chính phủ ngày càng ưu tiên chất lượng nhà đầu tư và giá trị kinh tế thực tế thay vì số lượng hồ sơ.
Doanh nhân quốc tế còn những lựa chọn nào khác?
Việc Canada tạm dừng Start-Up Visa có thể khiến nhiều doanh nhân quốc tế phải đánh giá lại kế hoạch định cư của mình. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cánh cửa định cư thông qua đầu tư và kinh doanh đang khép lại.
Ngược lại, trong bối cảnh một số chương trình truyền thống được điều chỉnh hoặc thay thế, nhiều quốc gia khác đang tích cực triển khai các chính sách mới nhằm thu hút doanh nhân, nhà đầu tư và cá nhân có giá trị tài sản cao.
Điều quan trọng là nhà đầu tư cần xác định rõ mục tiêu của mình: muốn trực tiếp điều hành doanh nghiệp, đầu tư thụ động, nhận thường trú nhân nhanh chóng hay ưu tiên cơ hội giáo dục và chất lượng sống cho gia đình. Mỗi chương trình sẽ phù hợp với một nhóm khách hàng khác nhau.
New Zealand Business Investor Work Visa
Một trong những chương trình mới đáng chú ý nhất hiện nay là Business Investor Work Visa của New Zealand, dự kiến chính thức nhận hồ sơ từ cuối năm 2025.
Khác với Start-Up Visa Canada, chương trình này không yêu cầu nhà đầu tư xây dựng startup từ đầu. Thay vào đó, doanh nhân có thể đầu tư vào một doanh nghiệp đã hoạt động ổn định tại New Zealand và trực tiếp tham gia quản lý doanh nghiệp.
Mô hình này giúp giảm đáng kể rủi ro so với việc khởi nghiệp tại một thị trường hoàn toàn mới, đồng thời tạo ra lộ trình thường trú nhân rõ ràng cho cả gia đình.
Đặc biệt, với lựa chọn Fast-Track từ 2 triệu NZD, nhà đầu tư có thể đủ điều kiện nộp hồ sơ thường trú nhân chỉ sau 12 tháng nếu đáp ứng các yêu cầu của chương trình.
New Zealand Active Investor Plus Visa
Đối với những cá nhân không muốn trực tiếp điều hành doanh nghiệp, Active Investor Plus Visa là một lựa chọn đáng cân nhắc.
Sau cuộc cải tổ lớn trong năm 2025, chương trình trở nên linh hoạt hơn đáng kể, cho phép nhà đầu tư tham gia thông qua nhiều hình thức khác nhau như đầu tư vào doanh nghiệp, quỹ đầu tư hoặc các tài sản được Chính phủ New Zealand phê duyệt.
Đây là lựa chọn phù hợp với những nhà đầu tư muốn tiếp cận New Zealand nhưng không có nhu cầu quản lý hoạt động kinh doanh hàng ngày.
Hy Lạp Golden Visa
Tại châu Âu, Hy Lạp vẫn đang là một trong những chương trình cư trú đầu tư được quan tâm nhất.
Golden Visa Hy Lạp cho phép nhà đầu tư nhận quyền cư trú thông qua đầu tư bất động sản hoặc một số hình thức đầu tư khác theo quy định.
Bên cạnh quyền cư trú cho cả gia đình, chương trình còn mang lại khả năng tự do di chuyển trong khu vực Schengen và cơ hội sở hữu bất động sản tại một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất châu Âu hiện nay.
Đối với những gia đình ưu tiên giáo dục quốc tế và khả năng tiếp cận châu Âu, Hy Lạp tiếp tục là lựa chọn hấp dẫn.
Malta Permanent Residence Programme (MPRP)
Malta là một trong số ít quốc gia châu Âu vẫn duy trì chương trình thường trú nhân tương đối ổn định và minh bạch.
Điểm hấp dẫn của MPRP nằm ở môi trường sử dụng tiếng Anh, hệ thống giáo dục theo chuẩn Anh Quốc và vị trí chiến lược giữa Địa Trung Hải.
Đối với các gia đình có con nhỏ hoặc mong muốn xây dựng phương án dự phòng tại châu Âu, Malta thường được xem là một trong những lựa chọn chất lượng nhất hiện nay.
Góc nhìn từ Chìa Khóa Định Cư
Việc Canada tạm dừng một phần chương trình Start-Up Visa không nên được nhìn nhận như dấu hiệu đóng cửa đối với doanh nhân quốc tế. Ngược lại, đây có thể là bước chuẩn bị cho một mô hình mới có tính chọn lọc cao hơn và tập trung hơn vào đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh các chính phủ trên thế giới ngày càng chú trọng đến chất lượng hồ sơ và khả năng đóng góp thực tế cho nền kinh tế, các doanh nhân cần chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về chiến lược kinh doanh, năng lực quản lý và mục tiêu phát triển dài hạn.
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam đang tìm kiếm lộ trình định cư thông qua kinh doanh, việc cập nhật sớm những thay đổi chính sách sẽ giúp đưa ra quyết định phù hợp và tận dụng cơ hội trước khi thị trường bước sang giai đoạn mới.
Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đầu tư định cư và cư trú quốc tế, Chìa Khóa Định Cư luôn theo sát các thay đổi chính sách trên toàn cầu để hỗ trợ khách hàng xây dựng lộ trình phù hợp với mục tiêu kinh doanh và tương lai của gia đình.
