Sau nhiều năm là một trong những chương trình định cư doanh nhân nổi tiếng nhất thế giới, Start-Up Visa (SUV) của Canada đã chính thức tạm dừng tiếp nhận hồ sơ mới từ ngày 1/1/2026.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Canada đóng cánh cửa đối với các doanh nhân quốc tế.
Ngược lại, Chính phủ Canada vừa xác nhận đang phát triển một chương trình mới mang tên High-Impact Start-Up Visa Pilot (Chương trình Thí điểm Start-Up Visa Tác động Cao), với mục tiêu thu hút những doanh nhân có khả năng tạo ra giá trị kinh tế thực sự cho đất nước.
Động thái này được xem là một cuộc “đại cải tổ” trong chính sách định cư doanh nhân của Canada, đồng thời cho thấy quốc gia này vẫn tiếp tục cạnh tranh mạnh mẽ trong cuộc đua thu hút nhân tài và nhà sáng lập trên toàn cầu.
Vì sao Canada tạm dừng Start-Up Visa?
Khi được ra mắt vào năm 2013, Start-Up Visa được kỳ vọng sẽ giúp Canada thu hút các doanh nhân sáng tạo từ khắp nơi trên thế giới.
Thực tế, chương trình đã đạt được thành công đáng kể.
Theo số liệu được công bố, số lượng thường trú nhân được cấp thông qua Start-Up Visa đã tăng từ chỉ 55 người năm 2015 lên 5.605 người vào năm 2024 – tăng hơn 100 lần chỉ trong chưa đầy một thập kỷ.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng quá nhanh cũng tạo ra những hệ quả không mong muốn.
Số lượng hồ sơ tồn đọng ngày càng lớn, dẫn đến thời gian xử lý kéo dài. Đến cuối năm 2025, một số hồ sơ Start-Up Visa phải chờ trên 10 năm để được xét duyệt.
Đối với một chương trình được thiết kế dành cho các doanh nhân và startup – những người cần tốc độ và sự linh hoạt – đây là một vấn đề nghiêm trọng.
Chính vì vậy, Chính phủ Canada quyết định tạm dừng chương trình hiện tại để thiết kế một mô hình mới hiệu quả hơn.
Chương trình mới sẽ khác gì?
Mặc dù các tiêu chí chính thức chưa được công bố, Bộ Di trú Canada (IRCC) cho biết chương trình mới sẽ tập trung vào các doanh nghiệp có khả năng tạo ra tác động kinh tế lớn hơn thay vì chỉ tăng số lượng hồ sơ.
Nói cách khác, Canada đang chuyển từ chiến lược “thu hút nhiều startup” sang “thu hút đúng startup”.
Các tín hiệu ban đầu cho thấy chương trình mới có thể ưu tiên:
- Nhà sáng lập đã có kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp.
- Startup đã có sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh được kiểm chứng.
- Doanh nghiệp đã huy động vốn hoặc có sự hỗ trợ từ các quỹ đầu tư uy tín.
- Dự án có khả năng tạo việc làm tại Canada.
- Doanh nghiệp có tiềm năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Điều này đồng nghĩa với việc các ý tưởng còn ở giai đoạn quá sớm hoặc mang tính thử nghiệm có thể sẽ khó tiếp cận hơn so với trước đây.
Canada vẫn cần doanh nhân quốc tế
Mặc dù chương trình cũ bị tạm dừng, Canada không hề giảm sự quan tâm đối với cộng đồng doanh nhân toàn cầu.
Ngược lại, các tài liệu chiến lược của chính phủ cho thấy nước này muốn đảm bảo rằng dòng người nhập cư có thể đóng góp trực tiếp cho:
- Tăng trưởng kinh tế.
- Đổi mới sáng tạo.
- Năng suất lao động.
- Tạo việc làm cho người dân Canada.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc thu hút các nhà sáng lập tài năng vẫn là ưu tiên quan trọng đối với Canada.
Chương trình mới vì vậy được kỳ vọng sẽ tập trung nhiều hơn vào chất lượng và tác động thực tế thay vì số lượng hồ sơ.
Điều này có ý nghĩa gì với doanh nhân Việt Nam?
Đối với nhiều doanh nhân Việt Nam, Start-Up Visa từng được xem là một trong những con đường trực tiếp nhất để nhận thường trú nhân Canada.
Việc chương trình tạm dừng chắc chắn tạo ra không ít băn khoăn.
Tuy nhiên, ở một góc độ khác, đây cũng có thể là cơ hội cho những doanh nhân thực sự sở hữu doanh nghiệp tiềm năng.
Nếu chương trình mới tập trung vào các startup có mô hình kinh doanh rõ ràng, doanh thu thực tế và khả năng mở rộng quốc tế, những doanh nhân có nền tảng kinh doanh vững chắc có thể được hưởng lợi từ quy trình chọn lọc mới.
Thay vì cạnh tranh với hàng chục nghìn hồ sơ có chất lượng khác nhau, chương trình mới có thể tạo ra một sân chơi tập trung hơn cho những dự án có giá trị thực.
Doanh nhân quốc tế còn những lựa chọn nào khác?
Trong thời gian chờ chương trình mới được công bố chính thức, doanh nhân quốc tế vẫn có thể cân nhắc nhiều con đường khác để tiếp cận thị trường Canada.
Một số lựa chọn hiện vẫn đang hoạt động bao gồm:
- Các chương trình doanh nhân cấp tỉnh (Provincial Nominee Programs).
- Các diện đầu tư và kinh doanh của Quebec.
- Giấy phép lao động dành cho doanh nhân theo diện C11.
- Các chương trình đầu tư định cư tại New Zealand, Úc hoặc châu Âu đối với những gia đình tìm kiếm giải pháp cư trú thay thế.
Điều quan trọng là xây dựng chiến lược phù hợp với mục tiêu dài hạn của gia đình và doanh nghiệp thay vì chỉ tập trung vào một chương trình cụ thể.
Góc nhìn từ Chìa Khóa Định Cư
Việc Canada tạm dừng Start-Up Visa không phải là dấu chấm hết cho định cư doanh nhân, mà là dấu hiệu cho thấy quốc gia này đang tái cấu trúc hệ thống để hướng tới những doanh nghiệp có chất lượng cao hơn.
Trong một thế giới mà các quốc gia ngày càng cạnh tranh để thu hút nhân tài và nguồn vốn quốc tế, những chương trình trong tương lai có thể sẽ không còn ưu tiên số lượng, mà tập trung vào khả năng tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế.
Đối với các doanh nhân Việt Nam đang sở hữu doanh nghiệp tăng trưởng tốt, có mô hình kinh doanh rõ ràng và tham vọng mở rộng quốc tế, chương trình High-Impact Start-Up Visa của Canada có thể trở thành một cơ hội đáng chú ý khi chính thức được triển khai trong thời gian tới.
